Begin december 2024 hebben we afscheid genomen van mijn jongste broer. Hij is gestorven aan de gevolgen van alcoholmisbruik. Zijn lever heeft het begeven. Hij was 39 jaar oud.
Het is verschrikkelijk om mijn broer te verliezen, en al helemaal omdat hij zo jong is en op deze manier aan zijn einde is gekomen. Er is veel te zeggen over het proces van rouw en verlies, maar dat is nu nog te vroeg voor mij.
Wat ik nu belangrijk vind om onder de aandacht te brengen is dit: niemand gaat zomaar alcohol of drugs misbruiken.
Naar buiten toe was mijn broertje enorm sociaal, invoelend, grappig, nauwgezet en betrokken. Maar hij droeg een knagende pijn met zich mee. Hij had het idee dat hij niet goed genoeg was, dat hij er niet mocht zijn, dat hij iets moest doen of iemand moest zijn om liefde te mogen ontvangen.
Pijn dempen
Het moet hard werken zijn geweest voor hem: altijd vrolijk, grappig, nauwgezet zijn, zodat mensen maar niet zouden “ontdekken” hoe hij zelf geloofde te zijn. Het masker dat hij droeg kreeg heel veel liefde. Maar die reikte nooit echt tot in zijn hart, want daar leefde de pijn. En dus moest die gedempt. Vroeger met wiet, de laatste jaren met wijn, heel veel wijn.
Hij heeft nauwelijks iets gedeeld over hoe dit bij hem zat. Toch weet ik hoe het werkt. Want ik heb diezelfde pijn. Niet zo sterk als hij, maar toch. Altijd aan het werk om aan de verwachtingen van anderen te voldoen. Mijn eigen emoties en behoeftes onderdrukken en negeren, uit angst voor straf, afkeuring of verlaten worden. Mezelf voortdurend in de steek laten.
Intergenerationeel trauma
Mijn andere broer heeft ook zoiets, op zijn manier. We hebben deze wond opgelopen in onze opvoeding. Niet dat onze ouders er iets aan konden doen: zij hebben ook weer dezelfde wond. Die wordt vermoedelijk al generaties lang overgedragen. Ouders die hun kinderen niet konden geven wat ze zelf niet hebben ontvangen.
Pleasen, perfectionisme
Onze familie is hierin allerminst uniek. Heel veel mensen lopen rond met zo’n gat in zichzelf. Dat kan zich uiten in onder meer please-gedrag, perfectionisme, niet kunnen voelen of niet weten wat je wilt, en van daaruit in een rechte lijn naar toxische relaties, angst, hypochondrie, burn-out, depressie en verslaving.
Het lastige is: de meeste mensen hebben geen idee hoe het precies van binnen zit. Hun klachten en symptomen ontstaan namelijk juist doordat de oorspronkelijke pijn wordt weggedrukt uit het bewustzijn. En dus spreken ze zichzelf nog eens streng toe en blijven ze steken in hetzelfde cirkeltje.
Stoppen met vluchten
Ik ben nu ruim tien jaar bezig met innerlijk werk om de cirkel te doorbreken. Dat ging eerst langzaam, maar inmiddels is de verborgen wond aan het licht gebracht en gaat het snel. Ik voel nu meestal dat ik goed genoeg ben, dat ik niemand anders hoef te zijn. De rust en stabiliteit die dat brengt zijn weldadig. Plots lijkt het leven geen gevecht meer, maar eerder een warm bad.
Mijn middelste broer is recentelijk ook op weg gegaan. “Het stopt bij mij”, zegt hij. “Ik ga dit niet doorgeven aan mijn kinderen.” Ik ben trots op hem en op zijn vastberadenheid. En ik ben intens verdrietig dat ons jongste broertje niet tot dat punt is gekomen, maar er aan onderdoor is gegaan.
Schuldgevoel en zelfverwijt
Het is niet voor niets dat ik therapeut ben geworden. Ik weet en ervaar dat de wond geheeld kan worden. En dus is het mijn missie om mensen te ondersteunen die ook willen dat het bij hen stopt. Mensen die genoeg hebben van leven in een kooi van oordelen, angst, zelfverwijt en schuldgevoel. Mensen die vastbesloten zijn om het roer om te gooien, ook al weten ze niet hoe. Mensen die op zoek zijn naar verbinding, met zichzelf en anderen, vanuit een diepgevoeld besef van “ik ben goed genoeg.”
Verandering is alleen mogelijk voor wie zelf wil veranderen, voor wie zichzelf iets beters gunt dan hoe het tot nu toe is geweest. Mijn broertje geloofde niet in de mogelijkheid daarvan. Ik wil met elke cliënt die ik zie zijn ongelijk bewijzen. Niet om hem een hak te zetten of te redden, hij is immers dood, maar om te zorgen dat het hier stopt. Om de gift die ik niet kon doorgeven aan hem, onder zo veel mogelijk anderen te verspreiden.